شرایط پذیرش دانشگاه‌های ترکیه و ثبت‌نام قدم‌به‌قدم

ثبت‌نام دانشگاه ترکیه متمرکز نیست: هر دانشگاه خودش پذیرش می‌دهد

دانشگاه‌های ترکیه دانشجوی خارجی را از راه سهمیه جداگانه‌ای به نام «تحصیل از خارج کشور» می‌پذیرند. این سهمیه بر پایه قانون آموزش عالی تعیین می‌شود و دانشگاه برای پذیرش دانشجو از خارج باید از YÖK، یعنی شورای آموزش عالی ترکیه، مجوز بگیرد^۱.

برای متقاضیان خارجی هیچ سامانه ملی واحدی وجود ندارد. هر دانشگاه خودش تعیین می‌کند کدام آزمون‌ها را بپذیرد، حداقل نمره خودش را دارد و تقویم خودش را اجرا می‌کند. درخواست را در وب‌سایت هر دانشگاه ثبت می‌کنید^۱۳.

دامنه انتخاب گسترده است. ترکیه در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ ۲۰۸ مؤسسه آموزش عالی و در مجموع حدود ۶٫۳ میلیون دانشجو داشت^۱۸. همه این مؤسسه‌ها دانشگاه نیستند و آموزشکده‌های حرفه‌ای وابسته به بنیادها هم در این عدد آمده‌اند. این دانشگاه‌ها را می‌توانید در جستجوگر دانشگاه‌های ترکیه با هم مقایسه کنید.

چه کسی در سال ۲۰۲۶ متقاضی بین‌المللی حساب می‌شود

اگر سال آخر دبیرستان هستید یا دیپلم گرفته‌اید و در یکی از این گروه‌ها قرار می‌گیرید، می‌توانید از سهمیه بین‌المللی اپلای کنید^۱:

• اتباع خارجی که در هیچ دبیرستانی در ترکیه درس نخوانده و از آن فارغ‌التحصیل نشده‌اند.
• شهروندان سابق ترکیه که کارت آبی (Mavi Kart) دارند و کسانی که بعدها تابعیت ترکیه گرفته‌اند، با همان شرط دبیرستان.
• شهروندان ترکیه که تمام دوره دبیرستان را در خارج از ترکیه و خارج از قبرس شمالی (TRNC) گذرانده‌اند.
• اتباع قبرس شمالی که مدرک GCE A-Level دارند، یا اگر تمام دبیرستان را در خارج گذرانده‌اند، نمره TR-YÖS دارند.

متقاضیانی که کنار گذاشته می‌شوند همچنان می‌توانند در ترکیه درس بخوانند، اما باید از راه YKS، یعنی کنکور سراسری دانش‌آموزان ترک، وارد شوند^۲. ممکن است سندی از YÖK به تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ این قواعد را به‌روز کرده باشد، پس پیش از اپلای نسخه فعلی را از دانشگاه خود بپرسید.

با کدام آزمون‌ها می‌توان وارد مقطع کارشناسی شد

دانشگاه‌ها می‌توانند شما را بر اساس یک آزمون بین‌المللی، آزمون ملی پایان دبیرستان، معدل دبیرستان یا، در دانشگاه‌های بنیادی، آزمون اختصاصی خودشان پذیرش کنند. شرایط و حداقل نمره هر دانشگاه را YÖK تأیید می‌کند^۱.

آزمون TR-YÖS، آزمون مرکزی دانشجویان خارجی

• برگزارکننده: ÖSYM، مرکز ملی سنجش ترکیه، که از سال ۲۰۲۴ آن را سالی دو بار برگزار می‌کند^۱۲.
• ساختار آزمون: دو آزمون ۴۰ سؤالی، استدلال عددی و ریاضی پایه، در ۱۰۰ دقیقه. نمره در مقیاس ۱۰۰ تا ۵۰۰ محاسبه می‌شود^۲.
• زبان‌ها: ترکی، انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، روسی و عربی. برای شرکت در آن لازم نیست ترکی بلد باشید^۲۳.
• اعتبار: ۲ سال از تاریخ آزمون^۲.
• هزینه: در سال ۲۰۲۶ بسته به گروه کشور شما ۳٬۷۰۰، ۱٬۶۵۰ یا ۱٬۱۵۰ لیر^۲.
• محل ثبت‌نام: سایت tryos.osym.gov.tr، و نتایج در sonuc.osym.gov.tr^۲.

همه مؤسسه‌های آموزش عالی ترکیه نتیجه TR-YÖS را برای پذیرش بین‌المللی قبول می‌کنند^۱. از سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵، دانشگاه‌های دولتی دیگر آزمون ورودی جداگانه‌ای برای خارجی‌ها برگزار نمی‌کنند. برخی دانشگاه‌های بنیادی هنوز آزمون خودشان را دارند که معمولاً YÖS نامیده می‌شود^۱۳.

آزمون‌های SAT، ACT، IB و آزمون‌های ملی

آزمون‌های SAT و ACT به‌طور گسترده پذیرفته می‌شوند. آزمون‌های ورود به دانشگاه مانند SAT و TR-YÖS ۲ سال اعتبار دارند، اما آزمون‌های پایان دبیرستان مانند Abitur، IB، GCE A-Level و توجیهی (Tawjihi) محدودیت زمانی ندارند^۱. بسیاری از دانشگاه‌ها آزمون‌های ملی را هم در فهرست خود دارند، مثلاً گائوکائو (Gaokao) چین یا EGE روسیه^۴۶.

شرایط پذیرش دانشگاه‌های ترکیه: حداقل نمره در چهار دانشگاه برتر

جدول زیر حداقل نمره‌ای را نشان می‌دهد که هر دانشگاه برای متقاضیان بین‌المللی اعلام کرده است. این‌ها حداقل لازم برای بررسی پرونده‌اند، نه تضمین پذیرش: رشته‌های رقابتی با نمره‌های بالاتر پر می‌شوند^۴۶.

• دانشگاه ITU یادآوری می‌کند که نمره‌هایش باید به تأیید YÖK برسد و ممکن است تغییر کند^۴. شما می‌توانید تا ۳ رشته انتخاب کنید^۵.
• دانشگاه بوغازیچی نمره بخش‌های مختلف SAT از نوبت‌های جداگانه را با هم ترکیب نمی‌کند^۷.
• دانشگاه METU سند رسمی شرایطش را در ۵ ژانویه ۲۰۲۴ منتشر کرده است. پیش از اپلای، صفحه شرایط پذیرش آن را برای نسخه جدیدتر بررسی کنید^۶.
• دانشگاه آنکارا حداقل TR-YÖS را برای هر رشته جدا تعیین می‌کند: ۴۴۰ برای رقابتی‌ترین رشته‌ها مانند مهندسی کامپیوتر و مهندسی نرم‌افزار، ۴۰۰ برای داروسازی و مهندسی عمران و ۲۰۰ برای بیشتر رشته‌های دیگر. می‌توانید تا ۵ رشته انتخاب کنید^۱۰۱۱.

پذیرش کارشناسی ارشد و دکتری: نمونه دانشگاه ITU

پذیرش تحصیلات تکمیلی هم در اختیار هر دانشگاه است. ITU قواعد روشنی منتشر می‌کند و برای همین نمونه خوبی است. دانشگاه‌های دیگر نمره‌های متفاوتی تعیین می‌کنند^۵۱۲.

آزمون ALES کنکور تحصیلات تکمیلی ترکیه است. متقاضیان سهمیه بین‌المللی در ITU می‌توانند بدون نمره ALES، GRE یا GMAT اپلای کنند و به شرطی پذیرفته شوند که ظرف دو نیمسال به نمره یا معدل لازم برسند^۵. دکتری مستقیم پس از کارشناسی دست‌کم معدل ۳٫۰۰ از ۴٫۰۰ می‌خواهد^۵.

شرط زبان: ترکی برای رشته‌های ترکی، انگلیسی یا دوره آمادگی

هر دانشگاه مهارت زبانی را با قواعد خودش می‌سنجد^۱. در عمل، زبانی که لازم دارید به زبان تدریس رشته شما بستگی دارد.

رشته‌های ترکی‌زبان

دانشگاه‌ها برای رشته‌هایی که به ترکی تدریس می‌شوند معمولاً ترکی در سطح C1 می‌خواهند. در ITU، دانشجویان رشته‌هایی که بیشترشان به ترکی تدریس می‌شود (۳۰ درصد انگلیسی) باید ظرف یک سال از ثبت‌نام مدرک C1 ارائه کنند و فقط مدرک ITU TÖMER یا مؤسسه یونس امره پذیرفته می‌شود^۵. بوغازیچی ترکی B2 را فقط برای رشته حقوق و زبان و ادبیات ترکی می‌خواهد^۹.

رشته‌های انگلیسی‌زبان

• بوغازیچی: تافل iBT ۷۹ با نمره رایتینگ ۲۲، یا آیلتس آکادمیک ۶٫۵ با رایتینگ ۶٫۵. نمره‌ها ۲ سال اعتبار دارند^۹.
• دانشگاه ITU: تافل iBT ۷۲ تا ۹۰ برای سطح پایین‌تر دروس و ۹۱ یا بیشتر برای رفتن به سطح بالاتر، برای آزمون‌هایی که پیش از ژانویه ۲۰۲۶ داده شده‌اند. نمره‌ها ۲ سال اعتبار دارند^۱۳.
• بدون نمره معتبر: پیش از شروع دروس رشته، یک سال دوره آمادگی زبان انگلیسی می‌گذرانید^۹۱۳.

مدارک لازم برای اپلای ترکیه و زمان نیاز به هرکدام

بیشتر دانشگاه‌ها در مرحله اپلای یک مجموعه اصلی یکسان می‌خواهند. مدارکی که به ترکی یا انگلیسی نیستند ترجمه رسمی لازم دارند و دانشگاه آنکارا ترجمه رسمی تأییدشده در دفتر اسناد رسمی (noter) می‌خواهد^۵۱۱.

• صفحه مشخصات گذرنامه، یا کارت آبی اگر دارید^۵۱۱
• دیپلم دبیرستان، یا نامه رسمی فارغ‌التحصیلی قریب‌الوقوع^۵
• ریزنمرات دوره دبیرستان^۵۱۱
• نتیجه آزمون: TR-YÖS، SAT، ACT، IB یا یک آزمون ملی^۵۱۱
• ترجمه رسمی هر مدرکی که به ترکی یا انگلیسی نیست^۵
• مدرک زبان انگلیسی یا ترکی، اگر از قبل دارید^۹
• برای کارشناسی ارشد و دکتری: نمره ALES، GRE یا GMAT، دو توصیه‌نامه، انگیزه‌نامه و رزومه^۵
• یک عکس بیومتریک جدید، که هنگام ثبت‌نام لازم است^۹

دیپلم معمولاً پیش از معادل‌سازی به آپوستیل یا تأیید وزارت آموزش و پرورش کشورتان یا نمایندگی ترکیه نیاز دارد. مسیر دقیق به کشور شما بستگی دارد، پس از کنسولگری ترکیه در محل زندگی‌تان بپرسید. اگر می‌خواهید بعد از تحصیل به ایران برگردید، پیش از انتخاب دانشگاه وضعیت مدرک دانشگاه‌های ترکیه در ایران را هم بررسی کنید.

بوغازیچی هنگام ثبت‌نام ویزای تحصیلی، ویزای الکترونیکی یا اجازه اقامت، فرم اطلاعات امضاشده و شماره شناسایی اتباع خارجی را هم می‌خواهد که دانشگاه پس از رسیدن شما آن را می‌گیرد^۹. برخی دانشکده‌ها گواهی سلامت هم می‌خواهند^۱.

تقویم نمونه اپلای، بر اساس دوره ۲۰۲۶-۲۰۲۷

1. ۱

   ژانویه تا فوریه: بورسیه و نخستین TR-YÖS

   بورسیه دولت ترکیه از ۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه ۲۰۲۶ درخواست می‌پذیرفت^۱۴. ثبت‌نام نخستین نوبت TR-YÖS سال در زمستان باز می‌شود و آزمون در بهار است؛ تاریخ دقیق را در سایت ÖSYM ببینید.

2. ۲

   فوریه تا مه: آزمون‌های دانشگاه‌های بنیادی

   دانشگاه‌های بنیادی که YÖS اختصاصی دارند معمولاً ثبت‌نام را در فوریه یا مارس باز می‌کنند و برخی تا ماه مه درخواست می‌پذیرند^۳.

3. ۳

   آوریل تا ژوئن: مهلت‌های زودهنگام دانشگاه‌ها

   بوغازیچی از ۶ آوریل تا ۵ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست کارشناسی می‌پذیرفت^۸. اپلای تحصیلات تکمیلی ITU از ۲۴ آوریل تا ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ باز بود^۱۲.

4. ۴

   ژوئیه تا اوت: دومین TR-YÖS و مهلت‌های دیرهنگام

   ثبت‌نام دومین TR-YÖS از ۹ ژوئیه تا ۳ اوت ۲۰۲۶ بود^۲. ITU معمولاً در ماه اوت درخواست کارشناسی می‌پذیرد^۵.

5. ۵

   اوت تا سپتامبر: نتایج و ثبت‌نام

   بوغازیچی دانشجویان جدید را از ۴ تا ۶ اوت و از ۴ تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ ثبت‌نام کرد^۹. گواهی معادل‌سازی، ویزا و اصل مدارک را همراه داشته باشید.

6. ۶

   اکتبر: آزمون دوم TR-YÖS

   دومین TR-YÖS در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار شد^۲. چون نمره ۲ سال اعتبار دارد، می‌توان از آن برای اپلای سال بعد هم استفاده کرد^۲.

برنامه مطمئن این است که در زمستان یا بهارِ پیش از اپلای در TR-YÖS یا SAT شرکت کنید و درخواست‌ها را بین آوریل و اوت بفرستید. دانشگاه‌ها می‌توانند بین نوبت‌ها نامه پذیرش اولیه (pre-acceptance) هم صادر کنند^۱.

بورسیه، ویزای تحصیلی و دانشگاه دولتی یا بنیادی

بورسیه دولت ترکیه (Türkiye Bursları)

بورسیه دولت ترکیه برنامه بورس کامل دولتی برای مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است. این برنامه برای همه کشورها یک دوره ثبت‌نام دارد که از راه سامانه آنلاین TBBS انجام می‌شود^۱۴.

مهلت ثبت‌نام در ۲۰۲۶^۱۴

۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه

مقرری ماهانه، کارشناسی^۱۵

۶٬۵۰۰ لیر

مقرری ماهانه، کارشناسی ارشد^۱۵

۹٬۵۰۰ لیر

مقرری ماهانه، دکتری^۱۵

۱۳٬۰۰۰ لیر

این بورسیه جایابی در دانشگاه، شهریه، اسکان، بیمه درمانی، یک سال دوره زبان ترکی و بلیت هواپیما در آغاز و پایان تحصیل را هم پوشش می‌دهد^۱۵. مهلت ۲۰۲۷ هنوز اعلام نشده است. خود برنامه می‌گوید هر سال از ۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه باز می‌شود^۱۵. شرایط این بورسیه و راه‌های دیگر را در صفحه‌ی بورسیه تحصیلی ترکیه آورده‌ایم.

ویزای تحصیلی

ویزای الکترونیکی ترکیه فقط برای گردشگری یا تجارت معتبر است. ویزای تحصیلی را سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های ترکیه صادر می‌کنند^۱۶. به محض دریافت نامه پذیرش اقدام کنید و کار را با پیش‌درخواست آنلاین در konsolosluk.gov.tr شروع کنید^۱۷. مراحل درخواست در کنسولگری را در صفحه‌ی ویزای تحصیلی ترکیه توضیح داده‌ایم.

برخی دانشگاه‌ها دانشجویانی را که با مبنای قانونی دیگری وارد ترکیه شده‌اند هم می‌پذیرند و قواعد بسته به ملیت فرق می‌کند. ویزای تحصیلی کنسولگری را مسیر استاندارد بدانید و با دانشگاه خود هماهنگ کنید. پس از ورود باید برای اقامت تحصیلی درخواست بدهید؛ راهنمای اقامت تحصیلی ترکیه این مرحله را توضیح می‌دهد.

دانشگاه دولتی یا بنیادی؟

• دانشگاه‌های دولتی: شهریه دانشجویان خارجی بین حداقل و حداکثری است که با تصمیم ریاست‌جمهوری تعیین می‌شود. این دانشگاه‌ها بر اساس TR-YÖS، معدل و آزمون‌های ملی یا بین‌المللی پذیرش می‌دهند^۱.
• دانشگاه‌های بنیادی (وقفی): دانشگاه‌های خصوصی و غیرانتفاعی‌اند که شهریه را خودشان تعیین می‌کنند و ممکن است آزمون ورودی اختصاصی داشته باشند^۱. مقایسه کامل‌تر را در صفحه‌ی دانشگاه‌های خصوصی ترکیه ببینید.
• تعداد دانشجو: دانشگاه‌های دولتی در سال ۲۰۲۵-۲۰۲۶ به ۵٬۴۴۵٬۸۰۸ دانشجو و دانشگاه‌های بنیادی به ۸۳۸٬۶۶۴ دانشجو آموزش دادند^۱۸.

اگر می‌خواهید نظر دومی درباره دانشگاه‌های متناسب با نمره‌تان داشته باشید، Turkademy می‌تواند پرونده شما را همراه خودتان بررسی کند.