کار دانشجویی در ترکیه: قوانین اجازه کار ۲۰۲۶

کار دانشجویی در ترکیه: چه کسی و از چه زمانی حق کار دارد

دانشجویان خارجی دوره‌های تمام‌وقت (örgün) دانشگاه‌های ترکیه می‌توانند کار کنند، اما فقط با اجازه کار^۱۲. زمان شروع به مقطع تحصیلی شما بستگی دارد.

وزارت کار وضعیت دانشجویی شما را با سوابق YÖK، پایگاه داده ملی آموزش عالی ترکیه، تطبیق می‌دهد^۴. درخواست برای کارهای خدمات خانگی، مثل نظافت یا مراقبت در منازل شخصی، منفی ارزیابی می‌شود^۴.

دانشجویان بورسیه یک مرحله اضافه دارند. برای بورسیه‌های Türkiye Bursları، وزارت نظر YTB را می‌پرسد و برای بورسیه‌های YÖK نظر خود YÖK را^۴. پیش از پذیرفتن هر شغلی، شرایط بورسیه‌تان را بررسی کنید. برنامه‌های اصلی و شرایطشان را در صفحه‌ی بورسیه تحصیلی ترکیه توضیح داده‌ایم.

گرفتن اجازه کار، اقامت تحصیلی شما را باطل نمی‌کند^۱۲. شما همچنان دانشجو می‌مانید و اجازه کار فقط حق کار برای یک کارفرما را به آن اضافه می‌کند. نه ویزای تحصیلی ترکیه و نه اقامت تحصیلی، هیچ‌کدام به‌تنهایی حق کار نمی‌دهند^۱.

قاعده «۲۴ ساعت در هفته» دیگر قانون نیست

هنوز بسیاری از سایت‌ها می‌نویسند دانشجویان تا ۲۴ ساعت در هفته حق کار دارند. این عدد از متن قدیمی ماده ۴۱ قانون ۶۴۵۸ آمده است^۳.

در سال ۲۰۱۶، قانون ۶۷۳۵ آن جمله را تغییر داد. اکنون ماده می‌گوید قواعد کار دانشجویان را قوانین مربوط تعیین می‌کنند و یک فرمان در سال ۲۰۱۸ فرمان‌های ریاست‌جمهوری را هم به آن افزود^۳. در متن فعلی هیچ عدد ثابت هفتگی نیامده و معیارهای ارزیابی وزارت هم عددی تعیین نکرده‌اند^۴.

ممکن است درباره سقف ۱۵ ساعت در هفته هم بشنوید. این عدد گاهی از طرح‌های کار داخل دانشگاه‌ها نقل می‌شود، نه از قانون اجازه کار. اگر کاری در خود دانشگاه می‌گیرید، از دفتر امور بین‌الملل دانشگاهتان بپرسید.

دانشجو چطور اجازه کار می‌گیرد، قدم به قدم

شما خودتان برای اجازه کار درخواست نمی‌دهید. کارفرما درخواست را به‌صورت آنلاین در سامانه e-İzin وزارت کار ثبت می‌کند^۲. اجازه کار به همان کارفرما و همان محل کار وابسته است^۱.

1. ۱

   مطمئن شوید واجد شرایط هستید

   به اجازه اقامتی نیاز دارید که دست‌کم شش ماه دیگر اعتبار داشته باشد و شماره شناسایی خارجی که با ۹۹ شروع شود^۲. دانشجویان کارشناسی و کاردانی باید سال اول را تمام کرده باشند^۱.

2. ۲

   روی شغل توافق کنید و قرارداد ببندید

   قرارداد کار را هم شما و هم کارفرما امضا می‌کنید و در درخواست بارگذاری می‌شود^۱۳.

3. ۳

   گذرنامه‌تان را بررسی کنید

   گذرنامه شما باید دست‌کم ۶۰ روز اعتبار داشته باشد^۱. کپی آن بارگذاری می‌شود و اگر به خط لاتین نباشد، ترجمه رسمی هم لازم است^۱۳.

4. ۴

   کارفرما پرونده را در e-İzin ثبت می‌کند

   کارفرما از داخل ترکیه درخواست می‌دهد و به نشانی ابلاغ الکترونیکی (e-tebligat) نیاز دارد^۲.

5. ۵

   منتظر تصمیم بمانید

   اگر پرونده کامل باشد، وزارت ظرف ۳۰ روز تصمیم می‌گیرد. کمبود مدارک می‌تواند پرونده را تا ۳۰ روز متوقف کند و بعد از آن درخواست رد می‌شود^۱.

6. ۶

   هزینه‌ها را ظرف ۳۰ روز بپردازید

   بعد از تأیید، هزینه اجازه کار و هزینه کارت جداگانه و ظرف ۳۰ روز از ابلاغ پرداخت می‌شوند، وگرنه درخواست رد می‌شود^۵.

7. ۷

   فقط بعد از تأیید کار را شروع کنید

   اولین اجازه کار حداکثر یک سال اعتبار دارد و هرگز بیشتر از مدت قرارداد نیست. تمدیدهای بعدی می‌توانند تا دو سال و سپس سه سال باشند^۱.

• اجازه اقامت با دست‌کم شش ماه اعتبار باقی‌مانده^۲
• شماره شناسایی خارجی که با ۹۹ شروع می‌شود^۲
• قرارداد کار امضاشده توسط شما و کارفرما^۱۳
• کپی گذرنامه، با ترجمه رسمی اگر به خط لاتین نیست^۱۳
• مدرک تحصیلی، فقط اگر شغل از حرفه‌های دارای مقررات خاص باشد^۱۳

هزینه اجازه کار در ۲۰۲۶ و بهای کار غیرقانونی

هزینه‌ها و جریمه‌ها هر سال به‌روز می‌شوند. ارقام زیر از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اعمال می‌شوند و در اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند^۵۶. پیش از پرداخت، آن‌ها را دوباره در صفحه‌های وزارت کار چک کنید.

حداقل دستمزد خالص ماهانه، ۲۰۲۶^۷

۲۸٬۰۷۵٫۵۰ لیر

هزینه اجازه کار تا ۱ سال، ۲۰۲۶^۵

۱۲٬۵۷۴٫۹۰ لیر

هزینه کارت اجازه کار، ۲۰۲۶^۵

۹۶۴ لیر

جریمه کارفرما برای هر خارجی بدون مجوز، ۲۰۲۶^۶

۱۰۲٬۵۰۳ لیر

تکرار تخلف، جریمه را دو برابر می‌کند^۱. حداقل دستمزد ۲۰۲۶ ماهانه ۳۳٬۰۳۰ لیر ناخالص و ۲۸٬۰۷۵٫۵۰ لیر خالص است^۷. پیش از شروع کار، دستمزد ساعتی یا ماهانه‌تان را کتبی توافق کنید.

چرا کار بدون اجازه کار ارزش ریسکش را ندارد

شغل بدون مجوز، قرارداد قانونی هم ندارد که اگر مشکلی پیش آمد بتوانید به آن تکیه کنید.

پیش از پذیرفتن هر پیشنهادی، یک سؤال مستقیم از کارفرما بپرسید: آیا درخواست اجازه کار من را در e-İzin ثبت می‌کنید؟ اگر جواب منفی است، این شغل برای شما قانونی نیست.

کارآموزی اجباری به گواهی معافیت نیاز دارد

اگر برنامه درسی شما کارآموزی اجباری (zorunlu staj) دارد، برای آن به اجازه کار نیاز ندارید. اما برای دوره کارآموزی به گواهی معافیت از اجازه کار (çalışma izni muafiyeti) نیاز دارید^۲.

برخلاف اجازه کار، درخواست معافیت را خودتان از طریق سامانه e-muafiyet وزارت کار ثبت می‌کنید^۲. پیش از شروع کارآموزی درخواست بدهید تا سابقه بیمه‌تان از روز اول درست باشد.

گواهی معافیت از همان جدول هزینه اجازه کار پیروی می‌کند، به‌اضافه ۹۶۴ لیر هزینه کارت^۵۸. مدتی که با معافیت می‌گذرد، نه جزو سابقه اجازه کار حساب می‌شود و نه جزو سابقه اقامت^۱.

ماندن در ترکیه بعد از فارغ‌التحصیلی

اقامت تحصیلی شما با پایان تحصیل تمام می‌شود. دو راه قانونی به شما اجازه می‌دهد بمانید و دنبال کار بگردید یا کاری را شروع کنید. اگر می‌خواهید بعد از تحصیل در ایران کار کنید، وضعیت مدرک دانشگاه‌های ترکیه در ایران را از همان ابتدا بررسی کنید.

اقامت کوتاه‌مدت فارغ‌التحصیلی

طبق بند (i) پاراگراف ۱ ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، خارجی‌ای که تحصیلات عالی‌اش را در ترکیه تمام کرده، می‌تواند اقامت کوتاه‌مدت بگیرد. باید ظرف شش ماه از تاریخ فارغ‌التحصیلی درخواست بدهید^۳. این درخواست از داخل ترکیه قابل ثبت است^۳.

قانون این اقامت را فقط یک بار و حداکثر برای یک سال می‌دهد^۳. شرایط عمومی اقامت کوتاه‌مدت را هم باید داشته باشید: مدارکی که دلیل ماندن شما را نشان دهد، مسکن مناسب و نشانی، و در صورت درخواست، گواهی عدم سوءپیشینه^۳. برای روند کامل درخواست، راهنمای اقامت تحصیلی ترکیه را ببینید.

اجازه کار ظرف یک سال پس از فارغ‌التحصیلی

فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ترکیه می‌توانند ظرف یک سال از تاریخ فارغ‌التحصیلی برای اجازه کار درخواست بدهند^۱. درخواست بر اساس اصولی که هیئت مشورتی سیاست نیروی کار بین‌المللی تعیین کرده ارزیابی می‌شود و ممکن است محدودیت‌هایی بر اساس بخش اقتصادی، استان یا رشته تحصیلی اعمال شود^۱۲. مثل دوران دانشجویی، این‌جا هم کارفرما درخواست را ثبت می‌کند.

اجازه کار، اجازه اقامت شما هم محسوب می‌شود. پس تا وقتی معتبر است، به اقامت جداگانه نیاز ندارید^۱۳.

ترکواز کارت (Turkuaz Kart)، بی‌تعارف

ترکواز کارت برای خارجی‌های متخصص است. ارزیابی آن بر پایه تحصیلات، سابقه حرفه‌ای، سهم در علم و فناوری و اثر بر اقتصاد و اشتغال است^۱. دارندگان آن پس از یک دوره انتقالی سه‌ساله می‌توانند کارت دائم بگیرند و همسر و فرزندانشان هم حق اقامت پیدا می‌کنند^۱.

دانشجویان سال آخر کارشناسی و دانشجویان تمام‌وقت تحصیلات تکمیلی که در رشته یا پژوهش خود فوق‌العاده موفق باشند، می‌توانند درخواست بدهند^۱۴. رتبه دانشگاه شما یکی از چند عامل امتیازدهی است، در کنار دستمزد، سابقه کار و زبان^۱۴. هیچ مسیر خودکاری برای فارغ‌التحصیلان وجود ندارد و حد نصاب رسمی فعلی هم منتشر نشده است. پس آن را هدفی برای پرونده‌های قوی ببینید، نه برنامه اصلی.

نکته‌های کاربردی برای پیدا کردن کار دانشجویی قانونی

1. صبر کنید تا واجد شرایط شوید: دانشجویان کارشناسی و کاردانی بهتر است نزدیک پایان سال اول دنبال کار بگردند^۱.
2. اول از مرکز مشاوره شغلی و دفتر امور بین‌الملل دانشگاهتان بپرسید. آن‌ها کارفرماهایی را می‌شناسند که قبلاً دانشجوی خارجی استخدام کرده‌اند.
3. سراغ کارفرماهایی بروید که همین حالا نیروی خارجی دارند، مثل شرکت‌های بین‌المللی، هتل‌ها، آموزشگاه‌های زبان و شرکت‌های فناوری. آن‌ها روند e-İzin را می‌شناسند.
4. موضوع اجازه کار را در همان گفت‌وگوی اول مطرح کنید. کتبی توافق کنید که کارفرما درخواست را ثبت می‌کند و مهلت ۳۰ روزه پرداخت هزینه‌ها را یادداشت کنید^۵.
5. پیش از اینکه کارفرما پرونده را ثبت کند، مطمئن شوید اقامتتان دست‌کم شش ماه اعتبار دارد^۲.
6. درس را در اولویت نگه دارید: اقامت شما همچنان به دانشجوی فعال بودنتان وابسته است و اجازه کار این را تغییر نمی‌دهد^۱.

اگر پیشنهادی مبهم به نظر می‌رسد، تیم Turkademy پیش از امضا آن را همراه شما بررسی می‌کند و پرسش‌های حقوقی را به وکیل دارای پروانه می‌سپارد. برای اینکه بدانید درآمد پاره‌وقت واقعاً چه بخشی از خرجتان را پوشش می‌دهد، راهنمای هزینه زندگی دانشجویی را ببینید. اگر هنوز دانشگاهتان را انتخاب نکرده‌اید، راهنمای پذیرش در دانشگاه‌های ترکیه مسیر را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد.